आदानदुर्बले देहे पक्ता भवति दुर्बलः।
स वर्षास्वनिलादीनां दूषणैर्बाध्यते पुनः॥
भूबाष्पान्मेघनिस्यन्दात् पाकादम्लाज्जलस्य च।
वर्षास्वग्निबले क्षीणे कुप्यन्ति पवनादय:॥(च सू सं ६/३२-४०) 

ādānadurbale dehe paktā bhavati durbalaḥ।
sa varṣāsvanilādīnāṃ dūṣaṇairbādhyate punaḥ॥

bhūbāṣpānmeghanisyandāt pākādamlājjalasya ca।
varṣāsvagnibale kṣīṇe kupyanti pavanādaya:॥

(ca sū saṃ 6/32-40)

तस्मात् साधारणः सर्वो विधिर्वर्षासु शस्यते।
उदमन्थं दिवास्वप्नमवश्यायं नदीजलम्॥
व्यायाममातपं चैव व्यवायं चात्र वर्जयेत्।
पानभोजनसंस्कारान् प्रायः क्षौद्रान्वितान् भजेत्॥
व्यक्ताम्ललवणस्नेहं वातवर्षाकुलेऽहनि।
विशेषशीते भोक्तव्यं वर्षास्वनिलशान्तये॥
अग्निसंरक्षणवता यवगोधूमशालयः।
पुराणा जाङ्गलैर्मांसैर्भोज्या यूषैश्च संस्कृतैः॥
पिबेत् क्षौद्रान्वितं चाल्पं माध्वीकारिष्टमम्बु वा।
माहेन्द्रं तप्तशीतं वा कौपं सारसमेव वा॥
प्रघर्षोद्वर्तनस्नानगन्धमाल्यपरो भवेत्।
लघुशुद्धाम्बरः स्थानं भजेदक्लेदि वार्षिकम्॥
(च सू सं ६।३२-४०)


tasmāt sādhāraṇaḥ sarvo vidhirvarṣāsu śasyate।
udamanthaṃ divāsvapnamavaśyāyaṃ nadījalam॥
vyāyāmamātapaṃ caiva vyavāyaṃ cātra varjayet।
pānabhojanasaṃskārān prāyaḥ kṣaudrānvitān bhajet॥
vyaktāmlalavaṇasnehaṃ vātavarṣākule'hani।
viśeṣaśīte bhoktavyaṃ varṣāsvanilaśāntaye॥
agnisaṃrakṣaṇavatā yavagodhūmaśālayaḥ।
purāṇā jāṅgalairmāṃsairbhojyā yūṣaiśca saṃskṛtaiḥ॥
pibet kṣaudrānvitaṃ cālpaṃ mādhvīkāriṣṭamambu vā।
māhendraṃ taptaśītaṃ vā kaupaṃ sārasameva vā॥
pragharṣodvartanasnānagandhamālyaparo bhavet।
laghuśuddhāmbaraḥ sthānaṃ bhajedakledi vārṣikam॥
(ca sū saṃ 6।32-40)

तत्रान्नपानं मधुरं लघु शीतं सतिक्तकम्।
पित्तप्रशमनं सेव्यं मात्रया सुप्रकाङ्क्षितैः॥
शालीन् सयवगोधूमान् सेव्यानाहुर्घनात्यये।
तिक्तस्य सर्पिषः पानं विरेको रक्तमोक्षणम्॥
धाराधरात्यये कार्यमातपस्य च वर्जनम्।
वसां तैलमवश्यायमौदकानूपमामिषम्॥
क्षारं दधि दिवास्वप्नं प्राग्वातं चात्र वर्जयेत्।
दिवा सूर्यांशुसन्तप्तं निशि चन्द्रांशुशीतलम्॥
कालेन पक्वं निर्दोषमगस्त्येनाविषीकृतम्।
हंसोदकमिति ख्यातं शारदं विमलं शुचि॥
स्नानपानावगाहेषु हितमम्बु यथाऽमृतम्।
शारदानि च माल्यानि वासांसि विमलानि च॥
रत्काले प्रशस्यन्ते प्रदोषे चेन्दुरश्मयः॥
(च सं सू ६।४०-४८)


tatrānnapānaṃ madhuraṃ laghu śītaṃ satiktakam।
pittapraśamanaṃ sevyaṃ mātrayā suprakāṅkṣitaiḥ॥
śālīn sayavagodhūmān sevyānāhurghanātyaye।
tiktasya sarpiṣaḥ pānaṃ vireko raktamokṣaṇam॥
dhārādharātyaye kāryamātapasya ca varjanam।
vasāṃ tailamavaśyāyamaudakānūpamāmiṣam॥
kṣāraṃ dadhi divāsvapnaṃ prāgvātaṃ cātra varjayet।
divā sūryāṃśusantaptaṃ niśi candrāṃśuśītalam॥
kālena pakvaṃ nirdoṣamagastyenāviṣīkṛtam।
haṃsodakamiti khyātaṃ śāradaṃ vimalaṃ śuci॥
snānapānāvagāheṣu hitamambu yathā'mṛtam।
śāradāni ca mālyāni vāsāṃsi vimalāni ca॥
ratkāle praśasyante pradoṣe cenduraśmayaḥ॥
(ca saṃ sū 6।40-48)


कुंकुमं चन्दनं चापि क्रुष्णागुरु विमिश्रितं।
उष्णं वातकफध्वंसि शीतकाले तदिष्यते॥
चन्दनं घनसारेण बालकेन च मिश्रितं।
सुगन्धि परं शीतमुष्णकाले प्रशस्यते॥
चन्दनं घुस्रुणोपेतं म्रुगनाभिसमायुतं।
न च उष्णं न च शीतं वा वर्षाकाले तदिष्यते॥
(योगरत्नाकर नित्याप्रव्रुत्तिकार: ८५-८७)

kuṃkumaṃ candanaṃ cāpi kruṣṇāguru vimiśritaṃ।
uṣṇaṃ vātakaphadhvaṃsi śītakāle tadiṣyate॥
candanaṃ ghanasāreṇa bālakena ca miśritaṃ।
sugandhi paraṃ śītamuṣṇakāle praśasyate॥
candanaṃ ghusruṇopetaṃ mruganābhisamāyutaṃ।
na ca uṣṇaṃ na ca śītaṃ vā varṣākāle tadiṣyate॥
(yogaratnākara nityāpravruttikāra: 85-87)

कौशेयं चित्रवस्त्रं च रक्तवस्त्रं तथैव च।
वातश्लेष्महरं तत्तु शीतकाले विधारयेत्॥
मेध्यं सुशीतं पित्तघ्नं काषायं वस्त्रमुच्यते।
तद्धारयेत् उष्णकाले तच्चापि लघु शस्यते॥
शुक्लं तु शुभदं वस्त्रं शीतातपनिवारणं।
न च उष्णं न च शीतं तच्च वर्षासु धारयेत्॥
योगरत्नाकर नित्याप्रव्रुत्तिकार: ८०-८२)


kauśeyaṃ citravastraṃ ca raktavastraṃ tathaiva ca।
vātaśleṣmaharaṃ tattu śītakāle vidhārayet॥
medhyaṃ suśītaṃ pittaghnaṃ kāṣāyaṃ vastramucyate।
taddhārayet uṣṇakāle taccāpi laghu śasyate॥
śuklaṃ tu śubhadaṃ vastraṃ śītātapanivāraṇaṃ।
na ca uṣṇaṃ na ca śītaṃ tacca varṣāsu dhārayet॥
yogaratnākara nityāpravruttikāra: 80-82)