ॐ सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयाः।
सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद्दुःखभाग्भवेत्।
ॐ
शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Transliteration:
oṃ sarve bhavantu sukhinaḥ sarve santu
nirāmayāḥ।
sarve bhadrāṇi paśyantu mā kaścidduḥ khabhāgbhavet।
oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ॥
Hindi translation:
सभी सुखी हों, सभी रोगमुक्त रहें,
सभी मंगलमय घटनाओं के साक्षी बनें और किसी को भी दुःख का भागी न बनना पड़े।
ॐ शांति शांति शांति॥
English translation:
May all beings be at peace, may no one
suffer from illness,
May all see what is auspicious, may no one suffer.
Om peace, peace, peace.
पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते।
पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते॥
Transliteration:
pūrṇamadaḥ pūrṇamidaṃ pūrṇāt pūrṇamudacyate।
pūrṇasya pūrṇamādāya pūrṇamevāvaśiṣyate॥
Hindi translation:
वह (अज्ञात ब्रह्मांड) पूर्ण है, यह (प्रतीत
ब्रह्मांड) पूर्ण है; यह पूर्णता उस पूर्णता से प्राप्त हुई है;
जब यह पूर्णता उस परिपूर्णता से अलग हो जाती है,
तो जो भी रहता है वह पूर्णता है।
English translation:
What is visible is the infinite. What is
invisible is also the infinite.
Out of the Infinite Being the finite has come, yet being infinite, only
infinite remains.
कराग्रे वसते लक्ष्मी करमध्ये सरस्वती।
करमूले तु गोविन्दः प्रभाते करदर्शनम्॥
Transliteration:
karāgre vasate lakṣmī karamadhye sarasvatī।
karamūle tu govindaḥ prabhāte karadarśanam॥
Hindi translation:
हथेली के अग्रभाग में देवी लक्ष्मी का निवास
है, हथेली के मध्यभाग में देवी सरस्वती निवास करती हैं
तथा हथेली के मूलभाग में भगवान् गोविंद रेहते हैं, अतः
प्रातः काल में हथेलियों का दर्शन करना चाहिए।
English translation:
Lakshmi, Saraswati, and Govinda reside
in the top, middle, and bottom of the palms, respectively.
Look at your palms in the morning and contemplate
their blessings.
तमसा बहुरूपेण वेष्टिताः कर्महेतुना।
अन्तःसंज्ञा भवन्त्येते सुखदुःखसमन्विताः॥
Transliteration:
tamasā bahurūpeṇa veṣṭitāḥ karmahetunā।
antaḥsaṃjñā bhavantyete sukhaduḥkhasamanvitāḥ॥
Hindi translation:
ये (पेड़) अपने कर्म के कारण एनेक प्रकार के
अंधकार से संवेष्टित होते हैं।
उनमें अंदरूनी चेतना है और वे सुख-दुःख का अनुभव करते हैं।
English translation:
These (trees) are surrounded by manifold
darkness,
which is the result of their acts, and have inner consciousness and experience joy and sorrow.
सर्वमन्यत्परित्यज्य शरीरमनुपालयेत्।
तदभावे हि भावानां सर्वाभावः शरीरिणाम्॥
Transliteration:
sarvamanyatparityajya śarīramanupālayet।
tadabhāve hi bhāvānāṃ sarvābhāvaḥ śarīriṇām॥
Hindi translation:
बाकी सब छोड़ कर अपने शरीर का खयाल रखना
चाहिए।
शरीर (स्वास्थ्य) के अभाव से प्राणियों में सभी चीज़ों का अभाव होता है।
English translation:
Setting aside everything else, one
should take care of one’s body.
In the absence of the body (good health), the organism lacks everything.
दिवं यदि प्रार्थयसे वृथा श्रमः पितुः प्रदेशास्तव देवभूमयः।
अथोपयन्तारमलं समाधिना न रत्नमन्विष्यति
मृग्यते हि तत्॥
Transliteration:
divaṃ yadi prārthayase vṛthā śramaḥ pituḥ
pradeśāstava devabhūmayaḥ।
athopayantāramalaṃ samādhinā na ratnamanviṣyati mṛgyate hi tat॥
Hindi translation:
हे गौरि! यदि तुम स्वर्गप्राप्ति के लिए
प्रार्थना करती हो तो तप करने का परिश्रम करना व्यर्थ है, क्योंकि तुम्हारे पिता का राज्य (प्रदेश) ही देव भूमि है।
अथवा पति पाने के लिए तुम तपस्या कर रही हो तो समाधि लगाना व्यर्थ है। रत्न किसी को नहीं ढूंढता है बल्कि लोग ही
रत्न खोजने जाते हैं।
English translation:
O Gauri! If your prayers are aimed at
attaining heavenly rewards, then the labour of penance becomes futile, as your father’s dominion itself is the
abode of celestial beings. Alternatively, if you engage in penance to secure a husband, then the pursuit of
meditation is in vain, just as a gem does not seek its possessor; it is the seekers who discover the gem.
केनामृतमिदं सृष्टं मित्रमित्यक्षरद्वयम्।
आपदां च परित्राणं शोकसन्तापभेषजम्॥
Transliteration:
kenāmṛtamidaṃ sṛṣṭaṃ
mitramityakṣaradvayam।
āpadāṃ ca paritrāṇaṃ śokasantāpabheṣajam॥
Hindi translation:
किसने “मित्र” इन दो अक्षरों के रूप में इस
अमृत को रचा है?
जो संकट से छुड़ाता है और दुःख में साथ देता है वही मित्र है।
English translation:
Who crafted this nectar in the shape of
two syllables “mitra” (friend)?
The one who rescues from difficult situations and helps in grief is a
friend.
तथापि शस्त्रव्यवहारनिष्ठुरे विपक्षभावे चिरमस्य तस्थुषः।
तुतोष वीर्यातिशयेन वृत्रहा पदं हि सर्वत्र
गुणैर्निधीयते॥
Transliteration:
tathāpi śastravyavahāraniṣṭhure vipakṣabhāve
ciramasya tasthuṣaḥ।
tutoṣa vīryātiśayena vṛtrahā padaṃ hi sarvatra guṇairnidhīyate॥
Hindi translation:
शस्त्रों के निष्ठुर प्रयोग और चिर
विपक्षभाव के होते हुए भी इन्द्र रघु की वीरता से प्रसन्न था।
अच्छे गुण शत्रुओं पर भी छाप छोड़ते हैं।
English translation:
Even amid the harsh usage of weapons and
his steadfast opposition, Indra was gladdened with Raghu’s valour.
Indeed, one’s good qualities leave a mark
(are admired) even among enemies.
नद्यः स्वयमेव नाम्भः खादन्ति न स्वादु फलानि वृक्षाः।
पयोधराः सस्यमदन्ति नैव परोपकाराय सतां विभूतयः॥
Transliteration:
nadyaḥ svayameva nāmbhaḥ khādanti na svādu
phalāni vṛkṣāḥ।
payodharāḥ sasyamadanti naiva paropakārāya satāṃ vibhūtayaḥ॥
Hindi translation:
नदियाँ (अपना) पानी स्वयं नहीं पीती हैं,
वृक्ष (अपने) स्वादु फल (स्वयं) नहीं खाते हैं, बादल (स्वयं) अनाज नहीं खाते हैं,
सज्जनों का वैभव परोपकार के
लिये (होना चाहिए)।
English translation:
The rivers do not drink their own water;
the trees do not eat their own tasty fruits;
the clouds do not eat the crop themselves, Wealth of the
virtuous ones (should be) for helping others.
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यादपि हितं भवेत्।
यद्भूतहितमत्यन्तमेतत्सत्यं मतं मम॥
Transliteration:
satyasya vacanaṃ śreyaḥ satyādapi hitaṃ
bhavet।
yadbhūtahitamatyantametatsatyaṃ mataṃ mama॥
Hindi translation:
सच बोलना अच्छा है, तथा सत्य हितकारी है।
मेरा मानना है कि जो सभी प्राणियों के लिए अत्यंत हितकारी है, वही सत्य है। - नारद मुनि
English translation:
Speaking the truth is always good, and
even the truth shall be beneficial.
I believe what is extremely beneficial for all living beings is indeed
the truth. - Narad Muni
अति रूपेण वै सीता चातिगर्वेण रावणः।
अतिदानाद बलिर्बद्धो ह्यति सर्वत्र वर्जयेत्॥
Transliteration:
ati rūpeṇa vai sītā cātigarveṇa
rāvaṇaḥ।
atidānāda balirbaddho hyati sarvatra varjayet॥
Hindi translation:
अधिक सुन्दरता के कारण ही सीता का हरण हुआ
था,
अति घमंडी हो जाने पर रावण मारा गया
तथा अत्यन्त दानी होने से राजा बलि को छला गया था,
अतः हर
स्थिति में अतिरेक टालना चाहिए।
English translation:
Sita was kidnapped because of her
extraordinary beauty.
It was the inordinate pride that led to Ravana's demise.
Due to his extraordinary
acts of charity, Raja Bali had to be put in bonds.
That's why, in every situation, extremity should be
avoided.
ऐश्वरस्य विभूषणं सुजनता शौर्यस्य वाक्संयमः
ज्ञानस्योपशमः श्रुतस्य विनयो वित्तस्य पात्रे व्ययः।
अक्रोधः तपसः क्षमा प्रभवितुः धर्मस्य निर्व्याजता
सर्वेषामपि सर्वकारणमिदं शीलं परं भूषणम्॥
Transliteration:
aiśvarasya vibhūṣaṇaṃ sujanatā śauryasya
vāksaṃyamaḥ
jñānasyopaśamaḥ śrutasya vinayo vittasya pātre vyayaḥ।
akrodhaḥ tapasaḥ kṣamā prabhavituḥ
dharmasya nirvyājatā
sarveṣāmapi sarvakāraṇamidaṃ śīlaṃ paraṃ bhūṣaṇam॥
Hindi translation:
बड़प्पन महानता का आभूषण है; वाणी पर संयम,
साहस का;
शांति, ज्ञान की; आज्ञाकारिता, सीखने की; धन का बुद्धिमान खर्च;
किसी के क्रोध पर नियंत्रण, तपस्या
का; धैर्य, कार्यकुशलता का; सरलता, धर्म का;
अच्छा चरित्र उपरोक्त सभी गुणों का आधार है और सबसे बड़ा आभूषण है।
English translation:
Nobility is the ornament of greatness;
restraint over speech, of courage;
Calmness, of knowledge; obedience, of learning; wise spending of
wealth;
Control of one’s anger, of penance; patience, of efficiency, straight-forwardness, of dharma;
Good character is the base for all the above qualities and is the greatest ornament of all.
अणोरणीयान्महतो महीयान्।
Transliteration:
aṇoraṇīyānmahato mahīyān।
Hindi translation:
आत्मा अणु से भी सूक्ष्म और बड़े से भी बड़ा
है।
English translation:
The self is smaller than an atom and
greater than the great.
लये संबोधयेच्चित्तं विक्षिप्तं शमयेत्पुनः।
सकषायं विजानीयात्समप्राप्तं न चालयेत् ॥
Transliteration:
laye saṃbodhayeccittaṃ vikṣiptaṃ
śamayetpunaḥ।
sakaṣāyaṃ vijānīyātsamaprāptaṃ na cālayet ॥
Hindi translation:
चित्त निष्क्रिय हो तो उसे संबुद्ध करो।
संबुद्ध होने पर चित्त अशान्त हो तो उसे स्थिर करो। चित्त को कामना से भरा हुआ जानो।
अतः समत्व को प्राप्त होने
पर इसे फिर विचलित मत करो।
English translation:
If the mind becomes dull, awaken it.
After awakening, if it becomes turbulent, calm it. Understand it to be full of desire.
When it has thus
reached a state of equanimity, do not disturb it again.
मा प्र गाम पथो वयम्।
Transliteration:
mā pra gāma patho vayam।
Hindi translation:
हम (सही) पथ से न भटकें।
English translation:
Let us not leave the (right) path.
व्रताभिरक्षा हि सतामलङ्क्रिया।
Transliteration:
vratābhirakṣā hi satāmalaṅkriyā।
Hindi translation:
अपने व्रत का पालन करना ही सज्जन का आभूषण
है।
English translation:
Keeping one’s vow is the ornament of the
virtuous.
हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः।
Transliteration:
hitaṃ manohāri ca durlabhaṃ vacaḥ।
Hindi translation:
जो हितकारी और प्रिय भी हों, ऐसे वचन दुर्लभ
हैं।
English translation:
Words that are beneficial and also
delightful are rare.
अहं त्वदस्मि मदसि त्वम्।
Transliteration:
ahaṃ tvadasmi madasi tvam।
Hindi translation:
मैं तुझसे हूँ, तू मुझसे है।
English translation:
I am from you; you are from me.
Original text with Vedic accents:
अ॒हं त्वद॑स्मि॒ मद॑सि॒
त्वमे॒तत्।
सुखं हि दुःखान्यनुभूय शोभते घनान्धकारेष्विव दीपदर्शनम्।
Transliteration:
sukhaṃ hi duḥkhānyanubhūya śobhate
ghanāndhakāreṣviva dīpadarśanam।
Hindi translation:
दुःख अनुभव करने के बाद सुख का मान अधिक
होता है,
जैसे घने अन्धेरे में एक दीपक से सब कुछ प्रदीप्त हो जाता है।
English translation:
Happiness is better appreciated after
experiencing sorrow,
just like light from a small lamp illuminates everything in pitch darkness.
स्वात्मनि स्निह्येत्।
Transliteration:
svātmani snihyet।
Hindi translation:
स्वयं से प्रेम करो।
English translation:
Love yourself.
वयसनेष्वेव सर्वेषु यस्य बुद्धिर्न हीयते।
स तेषां पारमभ्येति तत्प्रभावादसंशयम्॥
Transliteration:
vayasaneṣveva sarveṣu yasya buddhirna
hīyate।
sa teṣāṃ pāramabhyeti tatprabhāvādasaṃśayam॥
Hindi translation:
विपत्तियों में अपंग न होने वाली बुद्धि ही
उसे
उन विपदाओं से निकलने में सहायता करती है।
English translation:
The mind that does not cripple in
adversities,
helps him/her get out of those very calamities.
यद्भावो तद्भवति।
Transliteration:
yadbhāvo tadbhavati।
Hindi translation:
जैसी धारणा, वैसे आप।
English translation:
You become what you believe in.
स्मृतिभिन्नं ज्ञानमनुभवः।
Transliteration:
smṛtibhinnaṃ jñānamanubhavaḥ।
Hindi translation:
अनुभव स्मृति से अलग एक ज्ञानावस्था है।
English translation:
Experience is a state of knowledge apart
from memory.
वीरो हि स्वाम्यमर्हति।
Transliteration:
vīro hi svāmyamarhati।
Hindi translation:
जो वीर है, वही धनी होने के योग्य होता है।
English translation:
One who is brave is worthy of being
rich.